Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kotłów i Wagonów - L. Zieleniewski i Fitzner Gamper S.A. Fabryka Sanocka

Archiwum Państwowe w Rzeszowie Oddział w Sanoku
Fabryka Wagonów i Maszyn w Sanoku - Kazimierz Lipiński
Pierwsze Galicyjskie Towarzystwo Akcyjne Budowy Wagonów i Maszyn - przedtem Kazimierz Lipiński
Spółka Akcyjna L. Zieleniewski - Sanocka Fabryka Wagonów; Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów, L. Zieleniewski w Krakowie, Lwowie i Sanoku. Spółka Akcyjna. Fabryka Sanocka (Sanowag); Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kotłów i Wagonów L. Zieleniewski, Fitzner i Gamper. Spółka Akcyjna
[1895] 1910-1944
Vereinigte Maschinen, Kessel und Waggon-Fabriken L. Zieleniewski und Fitzner-Gamper Aktiengesellschaft Waggonfabrik in Sanok; Zieleniewski Maschinen und Waggonbau Gessellschaft m.b.H. Werk Sanok 1895 - 1895
1910 - 1944
- brak danych - tak
instytucje gospodarcze - transport, komunikacja, łączność polski
niemiecki
francuski
angielski
inwentarz książkowy Yes - brak danych -
Początki przemysłu maszynowego w Sanoku sięgają pierwszej połowy XIX wieku, gdy po powstaniu listopadowym do Sanoka przybyli Walenty Lipiński i Mateusz Beksiński, którzy założyli warsztat kotlarski. Z czasem warsztat kotlarski odziedziczył syn Walentego – Kazimierz, który od 1887 r. występował pod szyldem „Kazimierz Lipiński w Sanoku Fabryka Maszyn i Narzędzi Wiertniczych Kotlarnia i Odlewnia Żelaza” . W 1894 r. dotychczasowa firma, rozwijająca się coraz dynamicznie, została przekształcona w spółką akcyjną "Pierwsze Galicyjskie Towarzystwo Akcyjne Budowy Wagonów i Maszyn". Na jej czele dalej stał Kazimierz Lipiński, który przeniósł siedzibę do Posady Olchowskiej (obecnie część Sanoka) i tam rozbudował zakład. Zaczął się też specjalizować w produkcji wagonów towarowych i osobowych.
W 1913 r. doszło do przejęcia zakładów sanockich przez „Uprzywilejowane Fabryki Maszyn i Wagonów L. Zieleniewski w Krakowie” . Od tego czasu zakład sanocki wchodzi w skład koncernu „Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów - L. Zieleniewski w Krakowie, Lwowie i Sanoku Spółka Akcyjna”. W 1928 r. po przejęciu firmy „Fitzner-Gamper” następuje zmiana nazwy na „Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kotłów i Wagonów – L. Zieleniewski i Fitzner-Gamper S.A. Fabryka Sanocka”, która utrzymała się do momentu nacjonalizacji zakładu w 1944 r.
Fabryka Sanocka specjalizowała się przede wszystkim w wykonywaniu wszelkich wagonów osobowych i towarowych, różnego rodzaju cystern, wozów tramwajowych, wagoników kolejowych oraz karoserii samochodowych.
Tuż przed wybuchem II wojny światowej na terenie fabryki uruchomiono zakład produkcji obrabiarek, choć zamówienia wojskowe, głównie dla Kierownictwa Zaopatrzenia Uzbrojenia Broni Pancernych był realizowane znacznie wcześniej.
W okresie II wojny światowej fabryka nadal zajmowała się produkcją wagonów, głownie towarowych oraz wykonywała zamówienia wojskowe. W 1944 r. fabryka została spalona, a to co pozostało znacjonalizowano.
Zarząd nad całością firmy znajdował się w Krakowie, gdzie zapadały ostateczne decyzje w sprawach organizacyjnych, kadrowych czy produkcyjnych. Znaczną samodzielność zachował natomiast Dział Konstrukcyjny, gdzie opracowywano oferty dla różnych odbiorców, zarówno krajowych, jak i zagranicznych.
W Sanok na stałe rezydował dyrektor, który odpowiadał za funkcjonowanie fabryki. Podlegały mu pozostałe działy. Także w okresie II wojny światowej utrzymała się taka forma zarządzania fabryką.
W skład zespołu wchodzą materiały archiwalne Działu Zarządzania - korespondencja w sprawach funkcjonowania fabryki, modernizacji, rozbudowy, zatrudnienia, Działu Produkcji - korespondencja w sprawach produkcji wagonów, Działu Kosztów - kalkulacje kosztów produkcji wagonów i Działu Konstrukcyjnego - patenty, rysunki techniczne własne i otrzymywane od zleceniodawców - brak danych -
No. Name Units Dates Number of scans
Units without series 728 0
1 Dział Zarządzania 0 0
1.1 Dyrektor 19 1926-1944 0
1.2 Fabryka 22 1895-1944 0
1.3 Zatrudnienie 14 1914-1944 0
2 Dział Produkcji 0 0
2.1 Zarządzenia 3 1940-1944 0
2.2 Okólniki 7 1940-1944 0
2.3 Współpraca 6 1929-1939 0
2.4 Oferty Reklamowe 4 1927-1939 0
2.5 Produkcja Eksportowa 28 1925-1938 0
2.6 Plany i Sprawozdania 4 1940-1944 0
2.7 Wagony Osobowe 31 1924-1944 0
2.8 Wagony Motorowe 9 1933-1939 0
2.9 Wagony Ogrzewcze 3 1942-1944 0
2.10 Wagony Pocztowe 9 1928-1944 0
2.11 Wagony Towarowe 41 1925-1944 0
2.12 Cysterny 39 1925-1944 0
2.13 Części do Wagonów 63 1925-1944 0
2.14 Tramwaje 19 1924-1944 0
2.15 Produkcja Wojskowa 30 1925-1939 0
2.16 Produkcja Nietypowa 5 1922-1944 0
3 Dział Kosztów 22 1929-1944 0
4 Dział Konstrukcyjny 40 1903-1942 0

Amount of archival material

1146

1146

0

7.60

7.60

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -